Anne Baba Tutumları Nelerdir?


Anne Baba Tutumları ve Çocuğun Kişilik Gelişimine Etkileri

Anne-baba tutumlarını iki boyutta ele almak gerekir. Birincisi duygusal boyut, diğeri ise mantıksal boyut. Duygusal boyut kabul edici tutumdan reddedici tutuma kadar giden bir yelpazedir. Mantıksal boyut ise çocuğun davranışları karşısında anne-babanın engelleyici tutumundan sınırsız hoşgörülü tutumuna kadar giden geniş bir alanı kapsar.

Baskıcı-Otoriter Anne Baba Tutumu

Nefes Aldırmayan Anne Babalar

Bu tip anne babalar çocuk adına her şeyi yapmaya çalışır. Her şeyine karar verir ve bu da çocuğu olumsuz ekiler. Bu şekilde çocuğun kendi benliğini geliştirmesine engel olurlar. Bu tip anne-babalar çocuğun isteklerini dikkate almaz, çocukla hiç bir şeyi tartışmadan koydukları kuralların veya verdikleri emirlerin hemen uygulanmasını isterler. Özellikle Amerika’da kullanılan son zamanlarda ülkemizde de kullananlar olduğunu bildiğim “çocuk tasması”ndan bahsetmek istiyorum. Bu tasma, tıpkı evcil hayvanlara uygulandığı gibi çocuğa bağlanıyor ve ebeveynin yanından uzaklaşmamasını sağlıyor. Çocuk ebeveyninden uzaklaştığında çocuğun gövdesine bağlanmış olan tasmanın diğer ucu çekilir ve çocuğun anne veya babasının yanına gelmesi sağlanır. Çocuklar ve aileleriyle uzun yıllar çalışmış bir psikolog olarak “çocuk tasması” kullanımının ciddi anlamda zararları olduğunu düşünüyorum.

Kayıtsız Anne Baba Tutumu

Dünya Yansa Umurunda Değil

Bu tutum ya çok ihmal edicidir ya da çocuğun her davranışına anne babanın aşırı hoşgörülü olduğu bir durumdur. Özellikle gençlerin en çok sevdiği tutumdur çünkü izin konusunda çok rahattırlar. Gece veya gündüz farketmeden aileden rahat izin alırlar. Bu aileler maddi durumları uygunsa çocuklarının her isteğini de karşılarlar. Kayıtsız anne baba tutumunun olduğu ailelerde evin her köşesini biri kapmış durumdadır. Baba televizyon odasında, anne mutfakta ve çocuk salonda.. Fakat aile kendi arasındaki iletişimi Whats’up’tan sürdürüyordur. Bu tip ailelerin duygusal paylaşımının çok az olduğunu biliyoruz.

Dengesiz-Kararsız Anne Baba Tutumu

Bu tutum genellikle anne-baba arasındaki anlaşmazlıktan ötürü oluşabiliyor. Bir başka sebebi de anne veya babadan birinin kendi değişken davranış biçiminden ortaya çıkabiliyor. Bir örnek vermek gerekirse çocuğunu birden seven, öpen bir ebeveynin bir anda çocuğa şiddete varan eylemlerde bulunmasını söyleyebilirim. Örneğin bu tip bir ebeveyn önce isteğini çocuğa kibar bir şekilde ifade eder, sonra sertleşir, daha sonra kızıp döver ve en sonunda da dövdüğü için özür diler. Böyle yetişen çocuklar çekingen, güvensiz ve kararsız olur. Ya da asi ve başkaldıran davranışlar da sergileyebilirler.

Aşırı Koruyucu Anne Baba Tutumu

Normalden fazla ilgi, kontrol ve koruma anlamında kullanılmaktadır. Bu da bebeklikten itibaren anne-babanın bebeğin emeklemesine izin vermeyen, yürüme çabalarında onu kaygıyla takip edip müdahale eden bir davranışta oldukları görülür. Bazı vakaların 13-14 yaşına geldiklerinde bile babasıyla veya annesiyle aynı yatağı paylaştığını, annesinden onu yedirmesini beklediğini görüyoruz. Büyümesine izin verilmeyen çocukların ‘toplumsal gelişimleri’ de eksik kalır. Sürekli bağımlı, bir şey üretemeyen, engellenmiş ve arkadaşları tarafından dışlanmış bireyler olurlar. Günümüzde aşırı korumacı anne baba tutumunun “iyi ebeveynlik” ile eşdeğer tutulmaya başlanmasına da şaşırıyorum.

Demokratik Anne Baba Tutumu

Bu tutum aslında hoşgörülü ve güven vericidir. Demokratik anne baba tutumunda özel iletişim kanallarının sürekli açık, istek ve görüşler açık ve anlaşılır olarak ifade edilir. Kurallar herkes için geçerlidir ve herkes birbirini denetler. Böylece ne zaman ne yapacağını bilen çocuk da kendini daha mutlu hisseder. Pek çok açıdan ebeveynlerin kullanmalarını desteklediğimiz tutumdur. Bu tutumda çocuk kendisiyle ilgilenildiğini, değer verildiğini ve saygı gördüğünü hisseder. Böylece kendine yeten, anlayışlı, kendine güvenen ve sorumluluğunun bilincinde olan bir çocuk yetişmiş olur.


Orhan Dünya
Psikolog


Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.