Anne Baba Tutumları Nelerdir?


Anne Baba Tutumları ve Çocuğun Kişilik Gelişimine Etkileri

Anne-baba tutumlarını iki boyutta ele almak gerekir. Birincisi duygusal boyut, diğeri mantıksal boyut. Bunlardan kısaca bahsedeyim. Duygusal boyut kabul edici tutumdan reddedici tutuma kadar giden bir yelpazedir. Mantıksal boyut ise çocuğun davranışları karşısında anne-babanın engelleyici tutumundan sınırsız hoşgörülü tutumuna kadar giden geniş bir alanı kapsar.

Baskıcı-Otoriter Anne Baba Tutumu

Nefes Aldırmayan Anne Babalar

Özellikle Amerika’da kullanılan hatta ülkemizde de kullananlar olduğunu bildiğim çocuk tasmasından bahsetmek istiyorum. Bu tasma ile çocuk ebeveyninden uzaklaştığında çocuğun gövdesine bağlanmış olan tasmanın diğer ucu çekilir ve çocuğun yanına gelmesi sağlanır. Bunun tabi çocuklarla çalışan bir psikolog olarak söylüyorum ciddi anlamda zararları olduğunu düşünüyorum. Bu tip anne babalar çocuk adına her şeyi yapmaya çalışırlar. Her şeyine karar verirler ve bu da çocuğu olumsuz ekiler. Bu şekilde ciddi anlamda çocuğun kendi benliğini geliştirmesine engel olurlar. Bu tip anne-babalar çocuğun isteklerini dikkate almaz, çocukla hiç bir şeyi tartışmadan koydukları kuralların veya verdikleri emirlerin hemen uygulanmasını isterler.

Kayıtsız Anne Baba Tutumu

Dünya Yansa Umurunda Değil

Bu tutum ya çok ihmal edicidir ya da çocuğun her davranışına anne babanın aşırı hoşgörülü olduğu bir durumdur. Özellikle gençlerin en çok sevdiği tutumdur çünkü izin konusunda çok rahattırlar. Gece olsun gündüz olsun aileden rahat izin alırlar. Bu aileler maddi durumları uygunsa çocuklarının her isteğini de karşılarlar. Örneğin bir aile düşünün, evin her köşesini biri kapmış işte baba televizyon odasında anne mutfakta çocuk salonda.. Aile kendi arasındaki iletişimi Whats’up’tan sürdürüyor. Ancak bu tip ailelerin duygusal paylaşımının çok az olduğunu biliyoruz.

Dengesiz-Kararsız Anne Baba Tutumu

Bu tutum genellikle anne-baba arasındaki anlaşmazlıktan ötürü oluşabiliyor. Bir başka sebebi de anne veya babadan birinin kendi değişken davranış biçiminden ortaya çıkabiliyor. Bir örnek vermek gerekirse çocuğunu birden seven, öpen bir ebeveynin bir anda cezalandırıcı bir tutum içine girerek çocuğa şiddete varan eylemlerde bulunmasını söyleyebilirim. Örneğin bu tip bir ebeveyn önce isteğini çocuğa kibar bir şekilde ifade eder, sonra sertleşir, daha sonra kızıp döver ve en sonunda da dövdüğü için özür diler. Böyle yetişen çocuklar çekingen, güvensiz ve kararsız olur. Ya da asi ve başkaldıran davranışlar da sergileyebilirler.

Aşırı Koruyucu Anne Baba Tutumu

Gereğinden fazla ilgi, kontrol ve koruma anlamında kullanılmaktadır. Bu da bebeklikten itibaren anne-babanın işte bebeğinin emeklemesine bile izin vermeyen, yürüme çabalarından tutun onu kaygıyla takip eden bir davranışta oldukları görülür. Bazı vakaların 13-14 yaşına geldiklerinde bile işte babasıyla veya annesiyle yattığını, annesinden onu yedirmesini beklediğini görüyoruz. Böyle büyümesine izin verilmeyen çocukların ‘toplumsal gelişimleri’ de eksik kalır. Sürekli bağımlı, bir şey üretemeyen, engellenmiş, arkadaşları tarafından dışlanmış bireyler olurlar. Günümüzde ilginç olan şey aşırı korumacılık “iyi ebeveynlik” ile eşdeğer tutulmaya başlanmasıdır.

Demokratik Anne Baba Tutumu

B tutum aslında hoşgörülü ve güven verici bir tutumdur. En önemlisi sözel iletişim kanallarının sürekli açık, istek ve görüşler açık ve anlaşılır olarak ifade edilir. Kurallar herkes için geçerlidir ve herkes birbirini denetler. Böylece ne zaman ne yapacağını bilen çocuk da kendini daha mutlu hisseder. Pek çok açıdan ebeveynlerin kullanmalarını desteklediğimiz tutumdur. Bu tutumda çocuk kendisiyle ilgilenildiğini, değer verildiğini ve saygı gördüğünü hisseder. Böylece kendine yeten, anlayışlı, kendine güvenen ve sorumluluğunun bilincinde olan bir çocuk yetişmiş olur.


Orhan Dünya
Psikolog


Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.