Vajinismus’u Yönetmek: Eklektik Yaklaşım


Özet

Vajinismus, vajinayı çevreleyen 1/3 alt pelvik kaslarının istemsiz kasılması olarak tanımlanır. Bunun sonucunda da cinsel ilişki imkansız bir hal alır. Bu yazıda, Keith Hawton tarafından önerilen bir yaklaşıma dayanarak 25 yaşındaki bir kadında vajinismusun başarılı tedavisini anlatacağız. Eklektik yaklaşım eğitimi, parmak egzersizlerini, Kegel egzersizleri ve vajinal lokal anesteziyle birlikte escitalopram kullanımını içerir.

Giriş

Vajinismus, DSM IV-TR’ye göre, vajinayı çevreleyen 1/3 alt pelvik kaslarının istemsiz kasılması olarak tanımlanır. Bunun sonucunda da cinsel ilişki imkansız bir hal alır. Geçmişte cinsel birleşme deneyimi olmadıysa birincil vajinismus, eğer olduysa ikincil vajinismus olarak sınıflandırılmıştır. Aparoni ise bir takım engellerden dolayı bireyin cinsel ilişkiye girememesidir. Vajinismus da bir tür aparonidir. Disparoni (ağrılı penetrasyon) cinsel ilişki sırasında ağrı veya acı hissetmektir. Ağrılı cinsel ilişki (disparoni) vajinismusa bağlı olabileceği gibi fiziksel bazı sebepler sonucunda da ortaya çıkmış olabilir.

Psikanalitik teori erken çocukluk döneminde çözümlenmemiş psikoseksüel çatışmaların sonucu olarak vajinismusa işaret eder. Vajinismik kadınlar, ödipal dönemde takılıp kalmış bu dönemi aşamamış kadınlardır. Vajinismusun penetrasyon ile ilgili gerçek veya hayal edilen olumsuz deneyimlerden kaynaklanan korku nedeniyle psikofizyolojik bir bozukluk olduğuna inanılmaktadır. Ayrıca vajinismuslu kadınların cinsel eğitim yönünden eksik oldukları da belirtilmiştir.

Bu vaka raporunda, Keith Hawton tarafından önerilen bir yaklaşıma dayanarak vajinismus’un seks terapisi ile başarılı tedavisini anlatacağız.

Vaka Raporu

25 yaşında bir bayan cinsel işlev bozukluğu nedeniyle psikiyatri polikliniğine başvurdu. Kocasıyla cinsel ilişki sırasında vajinasının kasıldığından ve inatçı ağrılarından şikayet etti. Ayrıca cinsel ilişkiye girmekten de korkuyordu.

Bu semptomlar evliliği takip eden 3 ay boyunca devam etti. Hastanın kocası, eşinin nişanlandıktan birkaç ay sonra, cinsel ilişkiye girmekle ilgili endişelerini dile getirdiğini açıkladı. Düğünden sonra ise hasta penetratif ilişki girişimlerini 10 gün boyunca erteledi. Ne zaman penetrasyon denendiyse, hasta bacaklarını kapatarak ağlamaya başlamaktaydı. Hasta şiddetli kasılmalardan ve inatçı ağrıdan da şikayetçiydi. Çift sadece ön sevişme yapabiliyordu. Psikiyatri polikliniğine gelmeden önce jinekoloğa başvurmuş ve hastaya birincil vajinismus teşhisi konulmuştur. Jinekoloğun tavsiyeleriyle, hastaya genel anestezi altında hymenektomi yapıldı ancak iyileşme kaydedilmedi. Yaklaşık 6 hafta sonra çift, jinekolog tarafından yönlendirilerek psikiyatri servisine başvurdu. Hasta, son 5 – 6 haftadır üzüntü ve değersizlik gibi depresif belirtiler gösterdiği ve klinik olarak depresif olduğu kaydedildi. Annesinde hipertansiyon hariç aile öyküsü negatifti. Hasta mizacı gereği utangaç ve hassastı. Cinsel istismar veya daha erken penetratif ilişki öyküsü yoktu. Köken ailesi dindardı; Yerel kültürel normlara uygun olarak cinsellik açıkça konuşulmadı. Bununla birlikte çevre aşırı derecede katı veya kısıtlayıcı da değildi. Normal adet öyküsü vardı. Fiziksel muayene normaldi fakat vajinal muayeneye izin vermedi. Geçmişte jinekologların vajinal muayenesine de izin vermemişti. Ruhsal durum muayenesinde ise depresyon, umutsuzluk fikirleri ve evliliğin tükenmesi konusundaki endişeleri ortaya çıktı. Somatik sendrom olmaksızın orta dereceli depresif atak ile vajinismus tanısı kondu. Davranış terapisi ve evlilik çalışması önerildi. Aynı zamanda escitalopram kullanılması istendi.

Hastaya ilk olarak beş seans (haftalık) cinsel terapi uygulandı. Seanslar, Keith Hawton’un yaklaşımına dayanıyordu. Seanslara ilk olarak çift birlikte katıldı. Egzersizler evde hasta ve kocası tarafından gerçekleştirildi. İlk seansta normal üreme anatomisi ve cinsel hareket fizyolojisi açıklandı. Hasta, aynada cinsel organına bakmasını sağlayarak rahatlatıldı.

Kegel egzersizleri öğretildi. Kegel egzersizleri, vajina girişini çevreleyen pubococcygeus kasını kontrol etmeye yardımcı olur. Sonraki birkaç seansta parmak egzersizleriyle devam edildi. Başlangıçta bir parmak, daha sonra iki parmağını hareket ettirmesi tavsiye edildi. Bu dönem boyunca penetratif cinsel ilişki yasaklandı. Tedaviye başlandıktan bir ay sonra, hasta lokal anesteziye ihtiyaç duymadan normal cinsel ilişkiye girmeyi başardı. Depresyonunda da iyileşme kaydedildi. Sonraki takiplerde antidepresan dozu azaltıldı ve 9 ay sonra tamamen bıraktırıldı.

Tartışma

James Marion Sims ilk olarak 1862’de “Vajinismus” terimini Londra Obstetrik Toplumuna hitaben yazmıştır. Vajinismusun en yaygın kadın psikoseksüel işlev bozukluklarından biri olduğu düşünülmektedir ancak genel popülasyondaki kesin yaygınlık oranı bilinmemektedir. Bununla birlikte, cinsel işlev bozukluğunun kliniklerdeki oranları % 5 ila % 17 arasında değişmektedir. Bu durum, önemli sorunlara ve evlilik uyuşmazlığına neden olabilmektedir. Tedaviler vajinal dilatör ile birlikte sistematik duyarsızlaştırma içermektedir. Cinsel terapi seansları arasında eğitim, ev ödevleri ve bilişsel terapi de yer alır. Gevşeme terapisi ve tedavisi de mevcuttur. Farmako-terapötik yaklaşımlar benzodiazepinler ve anksiyolitikler kullanılabilmektedir. Botulinum toksin enjeksiyonu ve hipnoz denenmiş diğer yaklaşımlardır. Vajinismusun tedavisi alanında çalışma pek fazla yoktur. Bulgular sadece vaka serilerinden elde edilmektedir. Burada tartışılan vakada, parmak egzersizleri, Kegel’in egzersizleri ve lokal anestezi kullanımı gibi eklektik bir yaklaşım kullanılmıştır. Ayrıca Escitalopram’ın kullanımı da depresyonda rahatlama sağlayarak tedaviye yardımcı olabilmektedir. Rapor, klinik bir ortamda vajinismusun tedavisine yönelik başarılı bir yaklaşımı göstermektedir. Bu yaklaşımları desteklemek için bu alanda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.


İngilizce aslından çeviren: Gülçe Çelebi


Orijinal Metin: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3136020/ (Erişim tarihi: 1/11/2018)


 

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.